Jak zostać pilotem
Po pierwsze trzeba mieć chęci, a następnie poszukać ośrodek prowadzący szkolenie pilota balonów wolnych.
Aby rozpocząć szkolenie należy mieć skończone 16 lat (17 lat aby przystąpić do egzaminu państwowego).
Po pozytywnym zaliczeniu kursu teoretycznego przechodzi się do najmilszej rzeczy a mianowicie do latania - kursu praktycznego (minimum 16 godzin).
Poniżej są podane wybrane zagadnienia z licencjonowania pilotów balonów wolnych.
Przepisy licencjonowania pilota balonów wolnych
Dz.U. 2002 Nr 130 poz. 1112
USTAWA
z dnia 3 lipca 2002 r.
Prawo lotnicze.
(Dz. U. z dnia 16 sierpnia 2002 r.)
Dział V
Personel lotniczy
Rozdział 1
Kwalifikacje personelu
Art. 94. 1. Do wykonywania lotów i innych czynności lotniczych są uprawnieni wyłącznie członkowie personelu lotniczego oraz osoby uczestniczące w szkoleniu lotniczym prowadzonym zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 104 ust. 1 pkt 4 lit. e).
2. Członkiem personelu lotniczego jest osoba, która posiada ważną licencję lub świadectwo kwalifikacji i jest wpisana do państwowego rejestru personelu lotniczego lub innego odpowiedniego rejestru prowadzonego zgodnie z odrębnymi przepisami.
3. Licencja jest świadectwem stwierdzającym posiadanie określonych kwalifikacji oraz dowodem upoważnienia do wykonywania określonych czynności lotniczych. Przepisy niniejszej ustawy w odniesieniu do licencji stosuje się odpowiednio do świadectw kwalifikacji, z zastrzeżeniem art. 95.
4. Licencje wydaje się odrębnie dla każdego rodzaju specjalności członków personelu lotniczego.
5. Licencją, o której mowa w ust. 2, jest licencja wydana przez Prezesa Urzędu lub licencja wydana przez właściwy organ obcego państwa i uznana przez Prezesa Urzędu.
6. Licencje są wymagane dla następujących specjalności personelu lotniczego:
- 1) personel wchodzący w skład załóg statków powietrznych:
a) pilot samolotowy turystyczny,
- b) pilot samolotowy zawodowy,
- c) pilot samolotowy liniowy,
- d) pilot śmigłowcowy turystyczny,
- e) pilot śmigłowcowy zawodowy,
- f) pilot śmigłowcowy liniowy,
- g) pilot wiatrakowcowy turystyczny,
- h) pilot wiatrakowcowy zawodowy,
- i) pilot sterowcowy liniowy,
- j) pilot sterowcowy zawodowy,
- k) pilot balonu wolnego,
- l) pilot szybowcowy,
- m) nawigator lotniczy,
- n) mechanik pokładowy,
- o) radiooperator pokładowy,
- 2) skoczek spadochronowy zawodowy,
- 3) mechanik poświadczenia obsługi statku powietrznego,
- 4) kontroler ruchu lotniczego,
- 5) dyspozytor lotniczy,
- 6) informator służby informacji powietrznej.
7. W licencji mogą być wpisane dodatkowe uprawnienia w zakresie wykonywanych czynności.
8. W odniesieniu do niewymienionych w ust. 6 specjalności personelu lotniczego wykonującego czynności w składzie załóg statków powietrznych lub inne czynności lotnicze minister właściwy do spraw transportu może, w drodze rozporządzenia, o którym mowa w art. 104, wprowadzić wymóg posiadania licencji lub świadectwa kwalifikacji, z uwzględnieniem właściwych przepisów międzynarodowych, o ile jest to uzasadnione względami bezpieczeństwa lotnictwa.
9. W odniesieniu do personelu lotniczego wykonującego czynności lotnicze, w związku z używaniem statków powietrznych objętych przepisami art. 33 ust. 2 pkt 1-3, minister właściwy do spraw transportu może, w drodze rozporządzenia, o którym mowa w art. 104, wprowadzić zamiast wymogu licencji wymóg posiadania świadectwa kwalifikacji.
Art. 96. 1. Licencja może być udzielona osobie, która łącznie spełnia następujące warunki:
1) korzysta w pełni z praw publicznych,
- 2) ma pełną zdolność do czynności prawnych,
- 3) nie była skazana prawomocnym wyrokiem za popełnienie przestępstwa,
- 4) spełnia wymogi w zakresie wieku i wykształcenia,
- 5) odpowiada wymaganiom w zakresie sprawności psychicznej i fizycznej, określonym na podstawie art. 104 ust. 2, potwierdzonym orzeczeniem o braku przeciwwskazań do wykonywania funkcji członka personelu lotniczego, o którym mowa w art. 110,
- 6) spełnia wymagania i warunki określone na podstawie art. 104 ust. 1 pkt 3 i ust. 3 dotyczące ukończenia szkolenia lotniczego, praktyki lotniczej oraz posiadania wiedzy i umiejętności, potwierdzone zdaniem egzaminu państwowego, o którym mowa w art. 99 ust. 1.
2. Aby uzyskać licencję członka personelu lotniczego, osoba ubiegająca się o nią musi spełniać następujące wymagania dla poszczególnych specjalności w zakresie wieku i wykształcenia:
1) pilot szybowcowy - ukończone 16 lat oraz wykształcenie co najmniej gimnazjalne albo równorzędne, a jeżeli z licencji wynika uprawnienie do wykonywania zawodowego czynności pilota - ukończone 18 lat oraz co najmniej średnie wykształcenie,
- 2) pilot turystyczny, bez względu na kategorię statku powietrznego, którego dotyczy licencja - ukończone 17 lat oraz wykształcenie co najmniej gimnazjalne albo równorzędne,
- 3) pilot zawodowy, bez względu na kategorię statku powietrznego, którego dotyczy licencja - ukończone 18 lat oraz co najmniej średnie wykształcenie,
- 4) pilot liniowy, bez względu na kategorię statku powietrznego, którego dotyczy licencja - ukończone 21 lat oraz co najmniej średnie wykształcenie,
- 5) pilot balonu wolnego - ukończone 17 lat oraz wykształcenie co najmniej gimnazjalne albo równorzędne, a jeżeli z jego licencji wynika uprawnienie do wykonywania zawodowego czynności pilota - ukończone 18 lat oraz co najmniej średnie wykształcenie,
- 6) mechanik poświadczenia obsługi statku powietrznego - ukończone 18 albo 21 lat, w zależności od dodatkowych uprawnień, o których mowa w art. 94 ust. 7, oraz co najmniej średnie wykształcenie,
- 7) pozostałe specjalności członków personelu lotniczego - ukończone 18 lat oraz co najmniej średnie wykształcenie, z wyjątkiem osób, o których mowa w art. 94 ust. 9, dla których wymagania mogą być obniżone do ukończenia 16 lat i wykształcenia podstawowego.
3. Prezes Urzędu wydaje, odmawia wydania, uznaje, zawiesza uznanie, przywraca uznanie, odmawia uznania, cofa uznanie, cofa, zawiesza, przywraca i zmienia licencje w drodze decyzji administracyjnych.
4. Prezes Urzędu może upoważnić pracowników Urzędu do wydawania w jego imieniu decyzji administracyjnych w sprawach, o których mowa w ust. 3.
5. Licencja wydana lub potwierdzona przez właściwy organ obcego państwa może być w Rzeczypospolitej Polskiej uznana za ważną na równi z licencją polską:
1) jeżeli wynika to z umowy międzynarodowej,
- 2) w innych przypadkach, jeżeli wymagania stawiane przy jej wydaniu nie były łagodniejsze od stawianych w Rzeczypospolitej Polskiej.
6. Zawieszenie licencji i wynikających z niej uprawnień lub niektórych wynikających z niej uprawnień ma charakter okresowy.
Dz.U. 2003 Nr 165 poz. 1603 zał.1
ROZPORZĽDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY
z dnia 3 września 2003 r.
w sprawie licencjonowania personelu lotniczego
(Dz. U. z dnia 19 września 2003 r.)
ZAŁĽCZNIK NR 1
2.6.11. Licencja pilota balonu wolnego
2.6.11.1. Szkolenie lotnicze. Kandydat powinien ukończyć oraz zaliczyć szkolenie teoretyczne i praktyczne w ośrodku szkolenia lotniczego lub w organizacji wymienionej w § 9 ust. 5 rozporządzenia, potwierdzone odpowiednimi świadectwami.
2.6.11.2. Wiadomości. Kandydat powinien wykazać podczas teoretycznego egzaminu państwowego, że posiada wiadomości w zakresie następujących przedmiotów:
1) prawo lotnicze: podstawy międzynarodowego i polskiego prawa lotniczego, przepisy licencjonowania odnoszące się do licencji pilota balonu wolnego i uprawnień, które mogą zostać do niej wpisane, przepisy i procedury ruchu lotniczego, służby i organy ruchu lotniczego;
2) ogólna wiedza o balonie wolnym: konstrukcja powłoki, olinowania i kosza, system napełniania i opróżniania powłoki balonu wykorzystującego gaz, system grzewczy balonu wykorzystującego ogrzewane powietrze, środki bezpieczeństwa, ochrona przed skutkami zawilgocenia, nadmiernej wysokości lotu, naprawy powłoki, przyrządy pokładowe;
3) osiągi i planowanie lotów: obliczanie masy, zmian wyporu, balastowanie, wpływ masy, temperatury, wysokości i wiatru na osiągi, wykorzystanie danych o osiągach, ograniczenia użytkowania, procedury awaryjne, planowanie lotów i przelotów VFR;
4) człowiek - możliwości i ograniczenia: podstawowa wiedza o fizjologii i psychologii człowieka oraz wpływie warunków lotu, lotów długotrwałych i wysokościowych, chorób, higieny, medykamentów i środków psychotropowych na wydolność psychofizyczną pilota, czynnik ludzki w lotnictwie;
5) meteorologia: wiedza o atmosferze, czynnikach meteorologicznych i zjawiskach atmosferycznych, zagrażających bezpieczeństwu lotu, prądy pionowe atmosfery, ich rodzaje, wiatry na różnych wysokościach, organizacja osłony meteorologicznej lotnictwa, informacje meteorologiczne na potrzeby lotu balonu wolnego, ich pozyskiwanie, interpretacja i wykorzystywanie, podstawy klimatologii;
6) nawigacja: kula ziemska i jej odwzorowania na mapach, odległości i kierunki, plany, mapy i odwzorowania kartograficzne, ich odczytywanie i wykorzystanie w różnych rodzajach lotów, wysokość i poziom lotu, nastawianie wysokościomierzy ciśnieniowych, nawigacja zliczeniowa - pojęcie prędkości podróżnej balonu wolnego, wykorzystanie kalkulatorów nawigacyjnych, czas - średni lokalny i uniwersalny koordynowany, strefy czasowe, czas wschodu i zachodu słońca, radionawigacja, systemy radionawigacyjne stosowane w balonach wolnych i ich wykorzystanie, nawigacja radarowa, transponder;
7) procedury operacyjne: przepisy międzynarodowe i krajowe o eksploatacji statków powietrznych, dotyczące balonów wolnych, procedury operacyjne dotyczące startów balonów wolnych, lądowań poza lotniskami, procedury stosowane w poszukiwaniu i ratownictwie, badaniu wypadków i incydentów lotniczych, skutki naruszenia przepisów lotniczych;
8) zasady lotu: aerostatyka, obciążenia konstrukcji balonu na ziemi i w locie;
9) łączność: frazeologia radiotelefoniczna w języku polskim i angielskim, procedury radiotelefoniczne stosowane przy próbach naziemnych radiostacji, prowadzenie łączności podczas wszystkich faz lotu VFR, zezwolenia, instrukcje, ostrzeżenia i informacje, łączność w niebezpieczeństwie i sytuacjach naglących, procedury postępowania w przypadku utraty łączności;
10) ogólne bezpieczeństwo lotów: zasady zachowania na pokładzie balonu w różnych fazach jego lotu, wykorzystanie wyposażenia do lotów wysokościowych, spadochron ratowniczy - wiadomości i zasady jego użycia, zagrożenia zewnętrzne ze strony innych statków powietrznych, warunków pogodowych, procedury standardowe i awaryjne.
2.6.11.3. Umiejętności. Kandydat powinien wykazać podczas praktycznego egzaminu państwowego, że posiada umiejętności w zakresie:
1) przygotowania balonu do lotu: montaż, ułożenie olinowania, napełnianie lub wstępne operacje ogrzewania powietrza, przygotowanie kosza, rozmieszczenie wyposażenia, bagażu i balastu, ocena zdatności balonu i spadochronów oraz operacyjne: analiza informacji meteorologicznych i planowanie lotu;
2) wykonania startu i początkowego wznoszenia przy zastosowaniu uznanych technik, procedur i ograniczeń, znajomość i umiejętność stosowania procedur awaryjnych i alarmowych;
3) wykonania podstawowych manewrów w locie, stosowania środków ostrożności i procedur antykolizyjnych;
4) przelotu z wykorzystaniem nawigacji wzrokowej, zliczeniowej i radionawigacji;
5) podejścia do lądowania i lądowania;
6) czynności po lądowaniu;
7) procedur awaryjnych, w tym procedury rozpoznawania szybkiego opadania i przeciwdziałania mu.
2.6.11.4. Praktyka. Kandydat powinien wykazać, że w trakcie szkolenia lotniczego wykonał co najmniej 16 godzin lotu na balonie wolnym, w tym co najmniej 2 godziny lotów samodzielnych, wykonując:
1) 16 lotów z instruktorem, w tym co najmniej dwa loty do wysokości 1.500 m nad poziom startu;
2) 3 loty samodzielne jako dowódca balonu.
2.6.11.5. Uprawnienia lotnicze, które mogą być wpisane do licencji. Do licencji pilota balonu, po spełnieniu przez niego wymagań określonych dla tych uprawnień, może być wpisane uprawnienie:
1) dotyczące klasy balonów wolnych:
a) na ogrzane powietrze, uprawnienie to jest początkowo ograniczone do wykonywania lotów niezarobkowych i nieodpłatnych,
b) na gaz, które jest początkowo ograniczone do wykonywania lotów niezarobkowych i nieodpłatnych,
c) balonów wolnych z napędem - sterowców turystycznych;
2) instruktora balonowego:
b) klasy 1,
które mogą być wykorzystywane na balonach tej klasy, na które posiada uprawnienia wymienione w pkt 1, jeżeli nie są one ograniczone do wykonywania lotów niezarobkowych i nieodpłatnych;
3) pilota doświadczalnego.
2.6.11.5.1. Ograniczenia, o których mowa w ust. 2.6.11.5, znosi się po spełnieniu przez pilota warunków określonych w ust. 3.2.5 pkt 3.
2.6.11.6. Uprawnienia posiadacza licencji. Posiadacz licencji pilota balonu wolnego jest uprawniony do:
1) wykonywania bez wynagrodzenia czynności pilota-dowódcy balonu tej klasy, na którą posiada uprawnienie wpisane do licencji, wymienione w ust. 2.6.11.5 pkt 1, łącznie z prawem nieodpłatnego przewożenia pasażerów;
2) wykonywania za wynagrodzeniem czynności pilota-dowódcy balonu:
a) w lotach odpłatnych z pasażerami i w innych rodzajach lotów odpłatnych, do których nie jest wymagane jedno z uprawnień wymienionych w ust. 2.6.11.5 pkt 2 albo 3, jeżeli posiada uprawnienie wymienione w ust. 2.6.11.5 pkt 1 lit. a albo b, odpowiednie dla klasy balonu, który ma być użyty do lotów odpłatnych,
b) w lotach szkoleniowych, jeżeli posiada odpowiednie uprawnienie instruktora,
c) we wszystkich lotach próbnych, jeżeli posiada uprawnienie pilota doświadczalnego.
3.4.1.6. Uprawnienia instruktora balonowego
Do licencji pilota balonu mogą być wpisane następujące uprawnienia instruktora:
1) ograniczone klasy 2 - uprawniające do prowadzenia szkolenia do:
- licencji pilota balonu wolnego,
- uprawnień lotniczych na klasy balonów wolnych,
- uprawnienia do lotów nocnych,
z wyłączeniem prawa decydowania o pierwszym locie i pierwszym przelocie ucznia-pilota oraz przyjmowania egzaminów praktycznych na zaliczenie etapu i całości szkolenia do licencji pilota balonu wolnego;
2) klasy 1 - uprawniające do:
- korzystania z wszystkich uprawnień instruktora balonowego klasy 2,
- szkolenia instruktora balonowego ograniczonego klasy 2,
- przyjmowania egzaminów na zaliczenie etapu i całości szkolenia do licencji pilota balonowego i uprawnień lotniczych,
- decydowanie o pierwszym locie samodzielnym.
3.4.6.5. Uprawnienia instruktora balonowego
3.4.6.5.1. Uprawnienie instruktora balonowego ograniczone klasy 2
1) Kandydat do wydania uprawnienia, przed rozpoczęciem szkolenia, musi spełnić następujące wymagania:
a) posiadać licencję pilota balonowego przez okres nie krótszy niż 2 lata, wykonanych co najmniej 50 godzin lotu jako dowódca balonu wolnego, w tym przynajmniej 10 godzin wykonane w okresie 6 miesięcy poprzedzających egzamin kwalifikacyjny na szkolenie,
b) zaliczyć egzamin kwalifikacyjny:
- teoretyczny w zakresie wiadomości wymaganych na licencję pilota balonu wolnego w ośrodku szkolenia lotniczego, uprawnionym do szkolenia teoretycznego,
- - teoretyczny i praktyczny w zakresie umiejętności wymaganych na licencję pilota balonu wolnego przed Lotniczą Komisją Egzaminacyjną;
2) Przed wpisaniem uprawnienia kandydat ubiegający się wydanie uprawnienia musi w ośrodku szkolenia lotniczego:
a) ukończyć szkolenie teoretyczne oraz praktyczne w wymiarze co najmniej 4 lotów z instruktorem,
- b) ukończyć i zaliczyć praktykę instruktorską, polegającą na wyszkoleniu co najmniej 2 kandydatów do licencji pilota balonu wolnego, z których tylko jeden może być pilotem innej specjalności; praktyka instruktorska musi obejmować loty z uczniami-pilotami oraz nadzorowanie ich lotów samodzielnych.
3.4.6.5.1.1. Przedłużanie ważności uprawnienia instruktora balonowego ograniczonego klasy 2
- 1) ważność uprawnienia może być wznowiona po zaliczeniu sprawdzenia umiejętności instruktorskich oraz spełnieniu jednego z dwóch niżej wymienionych warunków:
- a) wykonaniu w okresie ważności uprawnienia co najmniej 5 godzin lotów szkolnych jako instruktor albo
- b) odbyciu i zaliczeniu, w ciągu 12 miesięcy poprzedzających datę upływu ważności uprawnienia, seminarium instruktorskiego w ośrodku certyfikowanym na szkolenie instruktorów balonowych, przeprowadzonego według programu zatwierdzonego przez Prezesa Urzędu;
- 2) procedura określona w pkt 1 nie ma zastosowania, jeżeli kandydat w okresie ważności uprawnienia uzyskał praktykę wymienioną w ust. 3.4.5.5.2 pkt 1 i wystąpił z wnioskiem o wydanie uprawnienia lotniczego instruktora balonowego klasy 1.
3.4.6.5.2. Uprawnienie instruktora balonowego klasy 1
Kandydat musi spełnić następujące wymagania:
- 1) przed przystąpieniem do egzaminu państwowego praktycznego na uprawnienie:
- a) posiadać licencję pilota balonowego przez okres nie krótszy niż 3 lata, uprawnienie do lotów nocnych VFR oraz wykonanych co najmniej 50 godzin lotu jako dowódca balonu wolnego,
- b) wykonać co najmniej 30 lotów instruktorskich z uczniami-pilotami i pilotami podczas szkolenia, z czego co najmniej 10 godzin w okresie 12 miesięcy poprzedzających wniosek o wydanie uprawnienia,
- c) prowadzić nadzór instruktorski nad lotami samodzielnymi szkoleniowymi uczniów-pilotów i pilotów szkolonych w ciągu co najmniej 6 dni, w tym 3 dni w okresie 12 miesięcy poprzedzających wniosek o wydanie uprawnienia;
- 2) zdać egzamin państwowy teoretyczny w zakresie wymaganym na uprawnienie instruktora, jeżeli w dniu złożenia wniosku upłynęło 3 lata od zaliczenia egzaminu teoretycznego na uprawnienie instruktora ograniczone klasy 2.
3.4.6.5.2.1. Przedłużanie ważności uprawnienia instruktora balonowego klasy 1
Ważność uprawnienia może być przedłużona po spełnieniu jednego z dwóch niżej wymienionych warunków:
- 1) wykonaniu w okresie ważności uprawnienia co najmniej 10 godzin lotów szkoleniowych jako instruktor, w tym co najmniej 2 godziny obejmujące również przeprowadzanie sprawdzianów umiejętności, w ciągu 12 miesięcy poprzedzających termin ważności uprawnienia, albo
- 2) odbyciu i zaliczeniu, w okresie 12 miesięcy poprzedzających datę upływu ważności uprawnienia, seminarium instruktorskiego w ośrodku certyfikowanym na szkolenie instruktorów balonowych, przeprowadzonego według programu zatwierdzonego przez Prezesa Urzędu.
3.4.6.5.3. Dodatkowe ograniczenia uprawnień instruktora balonowego klasy 2 albo 1
Jeżeli kandydat na instruktora balonowego nie posiada wszystkich uprawnień lotniczych wymaganych na uprawnienie instruktora balonowego ograniczone klasy 2 albo kandydat na instruktora balonowego klasy 1, wymienionych w ust. 3.4.6.5.1 pkt 1 lit. a, wówczas uprawnienie instruktora balonowego może być wydane z odpowiednim ograniczeniem do szkolenia tylko na balonach jednej z klas lub tylko w lotach wykonywanych w dzień.
Program Szkolenia Balonowego Aeroklubu Polskiego
Wydanie z dnia 10.03.2004r.
Część 0, Rozdział 1, pkt 0.1
ZAKRES STOSOWANIA PROGRAMU
Program Szkolenia Balonowego Aeroklubu Polskiego - PSzB/AP/2004 obejmuje zasady i wytyczne dotyczące szkolenia i treningu balonowego w aeroklubach regionalnych i szkołach Aeroklubu Polskiego. Zawiera wskazówki dotyczące szkolenia do uzyskania licencji pilota balonu wolnego, szkolenie doskonalące pilotów balonowych, szkolenie instruktorów balonowych i balonowych pilotów doświadczalnych.
Część Programu (C) dotyczącą szkolenia instruktorów balonowych można realizować wyłącznie w ośrodkach szkolenia, które posiadają ważny certyfikat na szkolenie instruktorów.
Część Programu (D) dotyczącą szkolenia balonowych pilotów doświadczalnych można realizować w ośrodkach szkolenia, które posiadają ważny certyfikat na szkolenie balonowych pilotów doświadczalnych.
Część A, Rozdział 1, pkt A.1.2
WYMAGANIA STAWIANE KANDYDATOM DO SZKOLENIA
- Kandydat ubiegający się o wydanie licencji pilota balonu wolnego PL(FB) musi mieć ukończone 17 lat;
- W dniu pierwszego samodzielnego lotu uczeń - pilot musi mieć ukończone 16 lat;
- Kandydat ubiegający się o wydanie licencji pilota balonu wolnego PL(FB) musi posiadać ważne orzeczenie lotniczo-lekarskie Kategorii 1 lub 2;
- Kandydat przystępujący do szkolenia musi mieć wykształcenie co najmniej gimnazjalne (lub równorzędne) lub kontynuować naukę w szkole gwarantujšcej uzyskanie takiego wykształcenia do czasu przystąpienia do egzaminów na licencję PL(FB);
- Kandydat ubiegający się o wydanie licencji pilota balonu wolnego PL(FB) musi mieć wykształcenie co najmniej gimnazjalne lub równorzędne.